Wat is plaatmateriaal eigenlijk?
Plaatmateriaal is een verzamelnaam voor platen die gemaakt zijn van hout of houtvezels die met lijm of hars zijn samengeperst. Het verschil zit in de grondstof en de manier van persen. Sommige platen bestaan uit dunne lagen fineer, andere uit houtvezels, houtsnippers of grove spanen. Die opbouw bepaalt hoe sterk een plaat is, hoe glad het oppervlak wordt en hoe goed de plaat tegen vocht kan.
Plaatmateriaal soorten in één overzicht
Wil je snel zien welke plaat bij je klus past? In deze tabel staan de belangrijkste soorten naast elkaar.
| Soort | Opbouw | Typische toepassing | Vocht |
|---|---|---|---|
| OSB | Grove houtspanen, gelijmd in lagen | Vloeren, wanden, daken, constructies | OSB 3 kan tegen licht vochtige omstandigheden |
| MDF | Fijne houtvezels, samengeperst met hars | Kasten, meubels, plinten, schilderwerk | Standaard alleen droog binnen, vochtwerend V313 voor vochtige ruimtes |
| Multiplex | Dunne lagen fineer, kruislings verlijmd | Meubels, betimmering, bouwtoepassingen | Afhankelijk van de soort en verlijming |
| Spaanplaat | Houtspaanders met kunsthars | Kastinterieur, ondervloeren, bekisting | Alleen binnen, groene V313 is vochtwerend |
| Underlayment | Multiplex uit meerdere fineerlagen | Vloeren en grote oppervlakken | Bekijk de specificaties per plaat |
OSB voor vloeren, wanden en daken
OSB staat voor Oriented Strand Board. De plaat bestaat uit grove houtspanen die in lagen en in verschillende richtingen worden gelijmd. Daardoor is OSB stevig en relatief voordelig. Je ziet het veel bij zolderwanden, schuurvloeren, dakbeschot en het afwerken van een aanbouw. Voor constructieve toepassingen is OSB 3 de standaard. Deze klasse is geschikt voor dragend werk in licht vochtige omstandigheden. Buiten in weer en wind moet je OSB wel goed afschermen, bijvoorbeeld met gevelbekleding of dakbedekking.
MDF voor strak binnenwerk
MDF is gemaakt van fijne houtvezels die met hars worden samengeperst. Het oppervlak is glad en gelijkmatig, zonder nerf of knoesten. Daardoor is MDF de favoriet voor alles wat je gaat schilderen: kasten, ombouwen, deurtjes en plinten. Het laat zich goed zagen en frezen, dus ook rondingen en profielen zijn goed te maken. Bij De Jong kies je uit drie uitvoeringen. Standaard MDF is bedoeld voor droge ruimtes binnen. Vochtwerend MDF V313 kan beter tegen een vochtige omgeving, zoals een badkamermeubel of een bijkeuken. MDF gegrond heeft al een grondlaag, zodat je direct kunt aflakken. Dat scheelt weer!
Multiplex voor sterkte en stabiliteit
Multiplex bestaat uit dunne lagen fineer die kruislings op elkaar zijn gelijmd. Door die kruislingse opbouw werkt de plaat weinig en is hij sterk in verhouding tot zijn gewicht. Er zijn verschillende soorten, elk met een eigen karakter:
- populieren multiplex: licht van gewicht en makkelijk te verwerken, fijn voor binnenwerk
- hardhout multiplex: een stevige, zware plaat met een hard oppervlak, geschikt voor werk dat meer sterkte vraagt
- okoume multiplex gegrond: rossige kleur, licht en sterk, geschikt voor binnen en buiten
- betonplex: multiplex met een fenolharscoating, bedoeld voor betonbekisting en om meerdere keren te gebruiken
Wil je betonplex buiten gebruiken voor iets anders dan bekisting, behandel de plaat dan eerst.
Spaanplaat als voordelige basisplaat
Spaanplaat is gemaakt van houtspaanders die met kunsthars worden geperst. Het is een van de voordeligste plaatsoorten en ideaal voor toepassingen die je niet ziet, zoals het binnenwerk van een kast of een ondervloer. Spaanplaat is alleen geschikt voor binnen. Voor ruimtes waar het vochtiger kan worden, kies je groene spaanplaat V313. Die vochtwerende variant wordt ook veel gebruikt als bekistingsplaat.
Underlayment voor vloeren
Ga je een vloer leggen of wil je snel een groot oppervlak dichtmaken? Dan kom je bij underlayment uit. Dit zijn multiplexplaten uit meerdere fineerlagen, bedoeld om vlot grote oppervlakken te bedekken. Je ziet underlayment veel als ondervloer en bij zoldervloeren.
Welk plaatmateriaal kun je buiten gebruiken?
Voor een buitenklus valt een groot deel van de platen af. Spaanplaat en MDF zijn bedoeld voor binnen en ook hardhout multiplex is minder geschikt voor buitengebruik. OSB kan tegen licht vochtige omstandigheden, maar buiten in weer en wind moet je de plaat goed afschermen. Voor buitenwerk kom je daarom snel uit bij deze twee platen: okoume multiplex gegrond en betonplex.
Ga je okoume multiplex gegrond verven? Behandel dan eerst de zaagranden en boorgaten met een randsealer. Daarna ontvet je de plaat, schuur je hem licht op en breng je de verf aan.
Welk plaatmateriaal past bij jouw klus?
Twijfel je nog? Deze voorbeelden helpen je op weg:
- zoldervloer of schuurvloer: underlayment of OSB 3
- kast die je gaat schilderen: MDF of MDF gegrond
- badkamermeubel: vochtwerend MDF V313
- kastinterieur of ondervloer: spaanplaat
- betonbekisting: betonplex of groene spaanplaat V313
- klus binnen en buiten: okoume multiplex gegrond
Let ook op dikte en formaat
Naast de soort bepaalt de dikte hoe stevig een plaat is. Voor een wandbetimmering volstaat vaak een dunnere plaat, terwijl een vloer om een dikkere plaat vraagt. Een dikkere plaat buigt minder snel door tussen de balken. Kijk bij elk product naar de beschikbare diktes en formaten en reken je aantal platen uit op basis van het oppervlak. Tel er een kleine marge bij op voor het zaagverlies.
Bestel je plaatmateriaal bij De Jong Hout & Staalhandel
Weet je welke plaat je nodig hebt? Bij De Jong bestel je plaatmateriaal uit een ruime voorraad, als particulier of zakelijk. Bestel je grotere aantallen, dan profiteer je van staffelkorting. Je krijgt een duidelijke tijdsindicatie voor de levering of je haalt je platen zelf op in Achterberg, gemeente Rhenen.